Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Khoa Học Công Nghệ Phải Chuyển Mạnh Sang Tạo Ra Sản Phẩm Và Giá Trị Thực Tế

Chiều ngày 01/7/2026, tại Hà Nội, Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo, đã chủ trì và đưa ra những chỉ đạo mang tính bước ngoặt, định hình lại phương thức vận hành của nền công nghệ nước nhà.

Những quả ngọt đầu mùa từ ngõ ngách cuộc sống

Sau 18 tháng quyết liệt triển khai, Nghị quyết 57 đã tạo ra những chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của toàn hệ thống chính trị. Nhiều điểm nghẽn về thể chế đã từng bước được khai thông, hạ tầng công nghệ ghi nhận những số liệu bứt phá mạnh mẽ:

• +   Hạ tầng số phủ sóng kỷ lục: Mạng di động 5G hiện đã phủ sóng rộng khắp trên lãnh thổ, phục vụ hơn 91% dân số; hệ thống cáp quang đã kết nối đến 100% xã, phường trên cả nước.

• +   Cải cách hành chính thực chất: Cổng Dịch vụ công quốc gia đã cắt giảm thành công 697 thủ tục và 1.754 điều kiện kinh doanh. Nền tảng VNeID cán mốc hơn 71 triệu tài khoản định danh được kích hoạt, chuyển mình thành siêu ứng dụng tích hợp đa tiện ích.

•  +   Làm chủ công nghệ chiến lược: Quốc gia đã định hình được 10 công nghệ chiến lược gắn liền với 30 sản phẩm cốt lõi và 20 bài toán lớn. Mô hình liên kết "ba nhà" (Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp) đã bắt đầu đưa các nghiên cứu phòng thí nghiệm ra thương mại hóa trên thị trường quốc tế.

Đặc biệt, công nghệ đã không còn là khái niệm xa vời mà hiện diện ngay trong từng mô hình sinh kế địa phương: Cà Mau tự động hóa nuôi tôm; Vĩnh Long đưa máy bay không người lái xuống đồng ruộng; Đồng Tháp dùng dữ liệu giám sát sâu bệnh; Ninh Bình, Tuyên Quang dùng AI quản lý du lịch; còn Hà Nội vận hành hiệu quả nền tảng HanoiWork dùng chung đến tận cấp xã.

Cuộc chuyển dịch lịch sử: Từ hoàn thành đầu việc sang đo lường sản phẩm

Dù đạt được nhiều thành tựu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thẳng thắn chỉ rõ điểm nghẽn lớn nhất hiện tại nằm ở khâu thực thi. Người đứng đầu Đảng và Nhà nước nhấn mạnh, giai đoạn kiến tạo nền móng đã khép lại, đây là thời điểm bắt buộc phải tạo ra kết quả để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

Để hiện thực hóa con đường này, Tổng Bí thư vạch rõ 4 yêu cầu cốt lõi cho các lực lượng xã hội:

• +   Hệ thống chính trị quyết liệt từ Trung ương đến cấp xã: Khoa học công nghệ không phải là việc riêng của cơ quan chuyên môn mà là nhiệm vụ chính trị thường xuyên của người đứng đầu. Các nhiệm vụ chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng và người dùng thực tế. Không chấp nhận các báo cáo chỉ mang tính liệt kê văn bản hay số lượng hội nghị.

• +   Tập trung nguồn lực làm chủ công nghệ lõi: Các bộ ngành phải chịu trách nhiệm đến sản phẩm cuối cùng đối với các công nghệ chiến lược quốc gia như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, chip bán dẫn, robot, thiết bị bay không người lái và điện toán lượng tử. Phải có kế hoạch cụ thể sau 1 năm, 3 năm, 5 năm chúng ta làm chủ được gì và xuất khẩu được gì.

• +   Thiết lập an ninh mạng ngay từ khâu thiết kế: Mọi hệ thống số, cơ sở dữ liệu quốc gia phải được thiết kế theo yêu cầu an toàn, bảo mật ngay từ đầu, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng làm xong rồi mới bổ sung giải pháp vá lỗi.

• +   Nâng cao năng lực cán bộ và nguồn nhân lực: Bộ Chính trị quyết định nâng tỷ lệ cán bộ có trình độ khoa học, công nghệ trong cấp ủy từ 5% lên 10-15%, đi kèm cơ chế đánh giá hằng quý để thay thế, điều chuyển kịp thời những nhân sự không đáp ứng yêu cầu. Ngành giáo dục phải rà soát, đưa kỹ năng số và ứng dụng AI vào chương trình đào tạo ngay từ năm học mới.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp và các viện nghiên cứu, Tổng Bí thư yêu cầu doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chủ động đầu tư cho R&D để làm chủ công nghệ lõi. Các trường đại học cần chấm dứt tình trạng nghiên cứu xa rời thực tế, "kết quả nghiên cứu nằm trong ngăn kéo", mà phải lấy hiệu quả chuyển giao và thương mại hóa làm thước đo năng lực cao nhất.

Kết luận

Tóm lại, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 7/2026 là một tuyên ngôn mạnh mẽ, chuyển trạng thái ngành khoa học công nghệ và chuyển đổi số Việt Nam từ "chuẩn bị điều kiện" sang "đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng". Bằng việc áp dụng các chế tài kiểm tra nghiêm ngặt, luật hóa trách nhiệm người đứng đầu và tăng tỷ lệ chuyên gia trong cấp ủy, Việt Nam đang dồn toàn lực để biến công nghệ thành động lực chủ yếu đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển hùng cường, thịnh vượng và tự chủ.